Over langdurige zorg

De pagina geeft beknopte achtergrondinformatie over langdurige zorg, de organisaties die erbij betrokken zijn, de financiering ervan en ontwikkelingen. Meer informatie kunt u vinden via de pagina Links.

Wat is langdurige zorg?

Langdurige zorg is zorg voor mensen die langere tijd zorg nodig hebben. Dit zijn ouderen, chronisch zieken, gehandicapten en mensen met langdurige psychische problemen. Langdurige zorg wordt onderscheiden van curatieve zorg, die gericht is op genezing en daardoor anders van aard is en meestal korter van duur. Langdurige zorg wordt ook wel ‘care’ genoemd, curatieve zorg ‘cure’.

Zorg voor mensen die thuis blijven wonen, wordt zorg zonder verblijf of extramurale zorg genoemd; zorg voor mensen die in een instelling wonen, wordt zorg met verblijf of intramurale zorg genoemd.

Een deel van de langdurige zorg wordt geleverd door verpleeghuizen en verzorgingshuizen. Daarnaast leveren ook de thuiszorg, de gehandicaptenzorg en de geestelijke gezondheidszorg langdurige zorg.

De MLZ bevat niet alleen gegevens over langdurige zorg maar ook over maatschappelijke ondersteuning.

Welke organisaties zijn er betrokken bij de langdurige zorg?

De volgende organisaties maken onderdeel uit van de keten voor langdurige zorg:

Het registreren en uitwisselen van gegevens vormt een onderdeel van het proces van indicatiestelling, leveren van zorg, financiering en toezicht houden. De MLZ wordt samengesteld met bestaande databestanden van het CIZ, het CAK, de NZa, Zorginstituut Nederland, Bureau Jeugdzorg en Vektis.

Welke ontwikkelingen spelen er binnen de langdurige zorg?

Per 1 januari 2015 is de hervorming langdurige zorg doorgevoerd (HLZ). Dit is een ingrijpende beleidswijziging ten aanzien van de organisatie en bekostiging van de langdurige zorg. Tot 2015 werd het grootste deel van de langdurige zorg gefinancierd uit de AWBZ. Daarnaast werd een deel van de zorg zonder verblijf gefinancierd uit de Wmo. Vanaf 1 januari is de AWBZ ingetrokken. Langdurige zorg wordt vanaf dat moment gefinancierd vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz), de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Jeugdwet.

Hoe wordt langdurige zorg gefinancierd?

Tot 2015 werd Zorg met verblijf geheel gefinancierd uit de AWBZ. Dit gold ook voor het grootste deel van de zorg zonder verblijf. De AWBZ was een volksverzekering voor de kosten van langdurige zorg. De AWBZ werd betaald uit de AWBZ-premie die geheven werd op inkomen, een bijdrage van het Rijk, en voor een klein deel uit eigen bijdragen.

Huishoudelijke verzorging (een onderdeel van Zorg zonder verblijf) werd tot 2015 gefinancierd uit de Wmo. Gemeenten voerden de Wmo uit. Zij ontvingen een vergoeding uit het gemeentefonds voor het dekken van de kosten van de Wmo. Daarnaast konden gemeenten zelf bepalen of er een eigen bijdrage betaald moest worden voor Wmo-ondersteuning en hoeveel.

Vanaf 2015 wordt zorg voor personen die blijvend behoefte hebben aan permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid, gefinancierd uit de Wlz.

Overige langdurige zorg wordt gefinancierd uit verschillende wetten:

  • De Wmo 2015 regelt dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de ondersteuning van mensen die niet zelfredzaam zijn. Ten opzichte van de Wmo hebben gemeenten in de Wmo 2015 extra taken gekregen zoals het organiseren van begeleiding en dagbesteding. Huishoudelijke verzorging blijft vanaf 2015 de verantwoordelijkheid van gemeenten en wordt gefinancierd uit de Wmo 2015.
  • De Zvw regelt vanaf 2015 dat verzorging en verpleging thuis, extramurale behandeling van zintuiglijk gehandicapten en de eerste drie jaar van geestelijke gezondheidszorg met behandeling en verblijf betaald worden uit het basispakket van de zorgverzekering.
  • Voor personen jonger dan 18 jaar gelden (deels) andere regels. Toegang tot de Wlz is mogelijk bij een blijvende behoefte aan permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid. De Jeugdwet regelt de ondersteuning bij opvoed- en opgroeiproblemen, psychische hulp of behandeling, begeleiding of persoonlijke verzorging i.v.m. een somatische aandoening, een verstandelijke, lichamelijke, of zintuiglijke beperking. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. Verpleging, medische zorg of behandeling en behandeling bij het omgaan met een zintuiglijke beperking vallen voor personen jonger dan 18 jaar onder de Zvw.