Beschrijving van financiële kengetallen van zorginstellingen over het jaar 2025, waarmee het mogelijk is individuele zorginstellingen te benchmarken.
1 Samenvatting
In dit rapport zijn zorginstellingen op basis van de waarden van een groot aantal financiële kengetallen over het jaar 2025 ingedeeld in tien gelijke groepen of decielen. Door vergelijking van de waarden van een individuele zorginstelling met de grenswaarden behorende bij deze decielen, kan de financiële positie van deze instelling afgezet worden tegen die van een groep van vergelijkbare instellingen (benchmark). Tevens is een analyse gemaakt van de ontwikkeling van de kengetallen resultaat gewone bedrijfsvoering, het weerstandsvermogen, de solvabiliteit, de current ratio en de omloopsnelheid kapitaal over de jaren 2021 tot en met 2025. Ook is over deze periode de ontwikkeling van de kosten per arbeidsjaar van zorginstellingen in de care-sector berekend.
Het (ongewogen) gemiddelde resultaat gewone bedrijfsvoering van zorginstellingen daalde in 2025 naar 5,3 procent. Deze daling is zichtbaar bij de instellingen in de care-sector, waar alleen bij de sector gehandicaptenzorg een stijgende trend te zien in 2025
Het (ongewogen) gemiddelde weerstandsvermogen van zorginstellingen blijft nagenoeg gelijk aan 2024, terwijl de gemiddelde solvabiliteit toeneemt.
Alle sectoren hebben een current ratio van ruim boven de 100 procent, waarmee zij in staat zijn om de kortlopende verplichtingen te betalen. De instellingen in de care-sector hebben gemiddeld een hogere current ratio dan de instellingen in de cure-sector. Dit geldt ook voor de omloopsnelheid kapitaal.
In alle sectoren nemen de mediane bedrijfskosten per arbeidsjaar in 2025 toe ten opzichte van 2024. De hoogste mediane bedrijfskosten per arbeidsjaar, op prijspeil 2025, zijn zichtbaar bij de sector geestelijke gezondheidszorg en de laagste waarden bij de thuiszorginstellingen.
2 Inleiding
Voor de beoordeling van de financiële resultaten van individuele zorginstellingen heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) behoefte aan vergelijkingscijfers van de gehele zorgsector en diens deelsectoren, waarmee via een zogenaamde benchmark inzicht kan worden gegeven in de relatieve prestaties.
Het ministerie van VWS heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gevraagd de vergelijkingscijfers voor de benchmark te maken op basis van de jaarrekeningen van zorginstellingen over 2025 zoals het CBS dat al eerder heeft gedaan voor de verslagjaren 2009 t/m 2024 (zie literatuur en bronnen).
Aanvullend op de vergelijkingscijfers voor 2025 t.b.v. de benchmark wordt weergegeven hoe de kengetallen resultaat gewone bedrijfsvoering, weerstandsvermogen, solvabiliteit, current ratio en omloopsnelheid kapitaal zich ontwikkelen over de periode 2021 tot en met 2025 en wordt er een overzicht gegeven van de ontwikkeling van de bedrijfskosten per arbeidsjaar in de care-sector.
Voor een nadere toelichting op deze cijfers en de gebruikte methoden: Onderzoeksbeschrijving Financiële kengetallen zorginstellingen
3 Benchmark 2025
In dit hoofdstuk worden de kengetallen resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT), winst voor interest, belasting en afschrijving (EBITDA), rendement op geïnvesteerd vermogen, solvabiliteit en rentabiliteit voor het jaar 2025 beschreven.
De kengetallen van de thuiszorginstellingen zijn vanwege de aard van hun werkzaamheden vaker afwijkend van de waarden in andere sectoren. Doordat de zorg extramuraal wordt geleverd zijn de vaste activa veel lager dan in sectoren met intramurale zorg. Dat geldt ook voor de hotelmatige-, cliëntgebonden-, onderhoud- en energiekosten en de afschrijvingskosten. Daarnaast valt op dat vergeleken met de andere sectoren binnen de care-sector, een relatief groot deel van de thuiszorginstellingen gebruik maakt van personeel dat niet in loondienst is (zie ook tabel 7.1.3 en 7.1.4 van de tabellenbijlage).
3.1 Populatie
In tabel 3.1.1 is een overzicht gegeven van het aantal concerns volgens de CBS-statistiek Zorginstellingen en het aantal concerns in de benchmark. In de benchmark zijn gegevens van 1.347 (concerns van) zorginstellingen beschikbaar. Dat is 66,8 procent van de totale populatie die bestaat uit 2.015 instellingen. In termen van de bedrijfsopbrengsten bedraagt de dekking van de benchmark 98,7 procent. Dat wil zeggen dat vooral kleine ondernemingen niet in de benchmark vertegenwoordigd zijn.
3.1.1 Dekking van de benchmark per sector, 2025*
| | Totaal aantal concerns | Totaal bedrijfsopbrengsten (mln euro) | Aantal concerns in benchmark | Bedrijfsopbrengsten in benchmark (mln euro) |
|---|---|---|---|---|
| Zorgsector totaal | 2015 | 93608 | 1347 | 92371 |
| Totaal Cure (excl. GGZ-Zvw) | 80 | 41011 | 80 | 41011 |
| Universitair medische centra | 7 | 13253 | 7 | 13253 |
| Algemene ziekenhuizen | 57 | 25730 | 57 | 25730 |
| Categorale ziekenhuizen | 16 | 2028 | 16 | 2028 |
| Totaal Care (incl. GGZ-Zvw) | 1935 | 52597 | 1267 | 51360 |
| Geestelijke gezondheidszorg | 163 | 9119 | 123 | 9018 |
| Gehandicaptenzorg | 684 | 15207 | 464 | 14938 |
| Verpleging, verzorging en thuiszorg | 1088 | 28271 | ||
| Verpleging en verzorging | 348 | 23875 | ||
| Thuiszorg | 332 | 3529 |
Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
* Voorlopige cijfers
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, Jaarrekeningen 2025
3.2 Resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT)
Het kengetal resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT) geeft aan hoe groot het resultaat voor belasting is ten opzichte van de bedrijfsopbrengsten. Zorginstellingen hebben traditioneel een relatief lage winstmarge.
3.2.1 Spreiding van het resultaat uit gewone bedrijfsvoering (EBT) per sector, 2025*
* Voorlopige cijfers
1e deciel 2e deciel gemiddelde 8e deciel 9e deciel Algemene ziekenhuizen 0,7 1,0 2,0 2,9 3,3 Geestelijke gezondheidszorg -2,9 0,1 2,7 6,7 10,8 Gehandicapten zorg -1,1 1,0 8,6 18,7 26,1 Verpleging en verzorging -1,0 0,6 4,0 7,1 10,1 Thuiszorg -4,3 -0,7 3,8 9,3 14,9 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
In figuur 3.2.1 is de spreiding van het resultaat uit gewone bedrijfsvoering als percentage van de bedrijfsopbrengsten weergegeven. Opvallend is hier dat de spreiding erg uiteen loopt. Zo heeft tachtig procent van de algemene ziekenhuizen in 2025 een resultaat tussen 0,7 (1e deciel) en 3,3 procent (9e deciel) van de bedrijfsopbrengsten, waar tachtig procent van de instellingen binnen de gehandicaptenzorg een resultaat tussen de -1,1 procent en 26,1 procent behalen.
3.3 Winst voor interest, belasting en afschrijving (EBITDA)
Het kengetal winst voor interest, belasting en afschrijving (EBITDA) geeft aan hoe groot het resultaat voor belasting minus het financieel resultaat en de afschrijvingen op vaste activa is ten opzichte van de bedrijfsopbrengsten. Het wordt gebruikt als maatstaf voor de winst die een onderneming maakt met de operationele activiteiten zonder dat hier de opbrengsten en kosten van financiering in verwerkt zitten.
3.3.1 Spreiding van de winst voor interest, belasting en afschrijving (EBITDA) per sector, 2025*
* Voorlopige cijfers
1e deciel 2e deciel gemiddelde 8e deciel 9e deciel Algemene ziekenhuizen 6,0 6,2 7,4 8,7 9,0 Geestelijke gezondheidszorg -1,8 1,2 4,4 8,3 11,1 Gehandicapten zorg 0,4 2,6 10,6 21,3 26,6 Verpleging en verzorging 1,6 3,6 7,5 11,3 13,7 Thuiszorg -3,3 -0,1 4,8 10,5 15,5 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
De (ongewogen) gemiddelde winst voor interest, belasting en afschrijving (EBITDA) als percentage van de bedrijfsopbrengsten in de totale zorgsector bedraagt 7,6 procent, en is in de care-sector iets hoger (7,7 procent) dan in de cure-sector (7,3 procent), zie hiervoor ook tabellen 7.1.1 en 7.1.2 uit de tabellenbijlage. De spreiding van de EBITDA is, net als bij het EBT, in de sectoren geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg, verpleging en verzorging en thuiszorg groter dan in de algemene ziekenhuizen (zie figuur 3.3.1).
3.4 Rendement op geïnvesteerd vermogen
Voor het kengetal rendement op geïnvesteerd vermogen wordt de operationele marge vermenigvuldigd met de omloopsnelheid van het kapitaal1). Het kengetal rendement op geïnvesteerd vermogen geeft de mate van efficiency in de bedrijfsvoering aan.
3.4.1 Spreiding van het rendement op geïnvesteerd vermogen per sector, 2025*
* Voorlopige cijfers
1e deciel 2e deciel gemiddelde 8e deciel 9e deciel Algemene ziekenhuizen 1,9 2,5 3,6 4,6 5,6 Geestelijke gezondheidszorg -6,4 0,1 5,7 19,5 29,6 Gehandicapten zorg -3,4 1,8 34,9 45,7 107,4 Verpleging en verzorging -1,6 1,1 12,8 13,6 37,1 Thuiszorg -17,3 -2,7 11,8 30,2 43,9 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
Het (ongewogen) gemiddelde rendement op geïnvesteerd vermogen bedraagt 19,9 procent in de care-sector en 3,8 procent in de cure-sector (zie tabellen 7.1.3 en 7.1.4 van de tabellenbijlage). Binnen die sectoren bestaan grote verschillen in de spreiding van het rendement (zie figuur 3.4.1). Bij tachtig procent van de algemene ziekenhuizen ligt het rendement op het geïnvesteerde vermogen tussen de 1,9 en 5,6 procent. Bij tachtig procent van de instellingen binnen de care-sector ligt dit tussen de -5,8 en 53,7 procent. De spreiding is hier het grootst bij de instellingen in de gehandicaptenzorg, waar het rendement op geïnvesteerd vermogen varieert tussen de -3,4 en 107,4 procent.
3.5 Solvabiliteit
Het kengetal solvabiliteit geeft aan in welke mate een onderneming op een bepaald moment in staat is om aan de totale verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal.
3.5.1 Spreiding van de solvabiliteit per sector, 2025*
* Voorlopige cijfers
1e deciel 2e deciel gemiddelde 8e deciel 9e deciel Algemene ziekenhuizen 25,4 29,7 37,8 45,3 50,2 Geestelijke gezondheidszorg 17,6 29,3 40,9 65,3 76,4 Gehandicapten zorg 12,5 33,0 47,9 74,4 84,1 Verpleging en verzorging 21,0 32,5 45,3 62,5 70,5 Thuiszorg -11,2 12,7 30,1 65,4 75,9 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
De solvabiliteit van de instellingen in de care-sector is hoger dan die in de cure-sector (zie tabellen 7.1.5 en 7.1.6 van de tabellenbijlage). Klaarblijkelijk hebben instellingen in de care-sector meer mogelijkheden om eigen vermogen op te bouwen en daarmee financiële risico’s op te vangen. Bij de sector gehandicaptenzorg heeft bijvoorbeeld tien procent van de instellingen een solvabiliteit van meer dan 84,1 procent, terwijl de grenswaarde solvabiliteit van de tien procent hoogst scorende algemene ziekenhuizen op 50,2 procent ligt. Verder heeft de care-sector een grotere spreiding in de solvabiliteit dan de algemene ziekenhuizen. Waarbij de negatieve grenswaarde voor het 1e deciel van de thuiszorginstellingen opvalt in vergelijking tot de andere sectoren, waar deze grenswaarde 1e deciel niet negatief is.
3.6 Rentabiliteit
Ten slotte geeft het kengetal rentabiliteit aan hoe groot het resultaat voor belasting is ten opzichte van het eigen vermogen. Zo geeft de rentabiliteit de verhouding aan tussen het inkomen en het vermogen waarmee dit inkomen is verdiend.
3.6.1 Spreiding van de rentabiliteit per sector, 2025*
* Voorlopige cijfers
1e deciel 2e deciel gemiddelde 8e deciel 9e deciel Algemene ziekenhuizen 3,1 4,9 7,3 10,9 11,6 Geestelijke gezondheidszorg -9,2 0,6 19,2 40,4 74,7 Gehandicapten zorg -5,7 3,1 76,4 95,4 182,6 Verpleging en verzorging -8,0 1,6 26,9 21,7 74,5 Thuiszorg -35,5 -2,7 48,8 81,4 127,4 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
De (ongewogen) gemiddelde rentabiliteit in de care-sector is veel hoger dan in de cure-sector: 50,0 procent versus 7,7 procent (zie tabellen 7.1.5 en 7.1.6 van de tabellenbijlage). Uit figuur 3.6.1 blijkt dat de spreiding van de rentabiliteit relatief gering is bij de algemene ziekenhuizen. Grote variatie in winstgevendheid is wederom zichtbaar bij de instellingen voor gehandicaptenzorg en thuiszorg. Bij de instellingen voor gehandicaptenzorg varieert de rentabiliteit tussen de -5,7 en 182,6 procent. Ook hier valt op dat de grenswaarde voor het 1e deciel van de thuiszorginstellingen met -35,5 procent negatiever is dan bij de andere sectoren.
1) De operationele winstmarge geeft het percentage aan dat van de omzet overblijft nadat alle kosten, exclusief belastingen, rentelasten en dividend voor preferente aandelen, zijn afgetrokken. Dit percentage geeft in feite de 'zuivere winst' aan dat op de omzet wordt geboekt. Het kengetal omloopsnelheid kapitaal is een maat voor de kapitaalsintensiteit. De omloopsnelheid kapitaal wordt berekend door de bedrijfsopbrengsten te delen door de totale activa, en geeft de verhouding tussen de omzet en het geïnvesteerd vermogen in een jaar weer.
4 Ontwikkelingen 2021-2025
In dit hoofdstuk wordt de ontwikkeling van de kengetallen resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT), weerstandsvermogen, solvabiliteit, current ratio en omloopsnelheid kapitaal over de jaren 2021 tot en met 2025 beschreven.
4.1 Populatie
De onderzoekspopulatie bestaat uit alle (concerns van) zorginstellingen waarvan de benodigde financiële gegevens zijn aangeleverd via DigiMV. In termen van de totale bedrijfsopbrengsten bedraagt de dekking van de zorginstellingen in deze analyse 98,7 procent van de totale bedrijfsopbrengsten in alle zorgsectoren.
4.1.1a Dekking van de benchmark per sector per jaar naar het aantal concerns, 2021-2025*
| | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025* |
|---|---|---|---|---|---|
| Zorgsector totaal | 1015 | 1092 | 1130 | 1397 | 1347 |
| Totaal Cure (excl. GGZ-Zvw) | 81 | 82 | 82 | 80 | 80 |
| Universitair medische centra | 7 | 7 | 7 | 7 | 7 |
| Algemene ziekenhuizen | 57 | 58 | 58 | 57 | 57 |
| Categorale ziekenhuizen | 17 | 17 | 17 | 16 | 16 |
| Totaal Care (incl. GGZ-Zvw) | 934 | 1010 | 1048 | 1317 | 1267 |
| Geestelijke gezondheidszorg | 113 | 121 | 126 | 132 | 123 |
| Gehandicaptenzorg | 278 | 315 | 304 | 464 | 464 |
| Verpleging, verzorging en thuiszorg | |||||
| Verpleging en verzorging | 326 | 352 | 304 | 357 | 348 |
| Thuiszorg | 217 | 222 | 314 | 364 | 332 |
Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
* Voorlopige cijfers
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, Jaarrekeningen 2025
4.1.1b Dekking van de benchmark per sector per jaar naar het aandeel in de totale bedrijfsopbrengsten, 2021-2025* (%)
| | 2021 (%) | 2022 (%) | 2023 (%) | 2024 (%) | 2025* (%) |
|---|---|---|---|---|---|
| Zorgsector totaal | 98,1 | 98,6 | 98,5 | 98,9 | 98,7 |
| Totaal Cure (excl. GGZ-Zvw) | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 |
| Universitair medische centra | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 |
| Algemene ziekenhuizen | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 |
| Categorale ziekenhuizen | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 |
| Totaal Care (incl. GGZ-Zvw) | 96,6 | 97,4 | 97,2 | 98 | 97,6 |
| Geestelijke gezondheidszorg | 99,1 | 99,6 | 99,3 | 99,3 | 98,9 |
| Gehandicaptenzorg | 98 | 97,8 | 97,7 | 98,7 | 98,2 |
| Verpleging, verzorging en thuiszorg | 95,2 | 96,5 | 96,3 | 97,2 | 96,9 |
| Verpleging en verzorging | |||||
| Thuiszorg |
Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
* Voorlopige cijfers
Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, Jaarrekeningen 2025
4.2 Resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT)
Het kengetal resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT) geeft aan hoe groot het resultaat voor belasting is ten opzichte van de bedrijfsopbrengsten. Zorginstellingen hebben traditioneel een relatief lage winstmarge.
Tabel 7.2.1 van de tabellenbijlage laat zien dat het (ongewogen) gemiddelde resultaat van de totale zorgsector van 4,1 procent in 2021 daalde in 2022 tot 2,9 procent, waarna het in 2023 gelijk bleef en in 2024 weer steeg naar 5,7 procent. Het EBT van 2025 daalde vervolgens licht naar 5,3 procent.
Het (ongewogen) gemiddelde resultaat van de care-instellingen (zie tabel 7.2.2) kent eenzelfde ontwikkeling met een EBT van 4,4 procent in 2021, waarna het daalde in 2022 naar 3,0 procent en gelijk bleef in 2023. In 2024 steeg de EBT naar 6,0 procent en in 2025 daalde het weer licht naar 5,5 procent. Alleen bij de sector gehandicaptenzorg was een stijgende trend te zien in 2025.
Bij de cure-instellingen schommelt het (ongewogen) gemiddelde resultaat in de jaren 2021 t/m 2023 tussen de 1,3 en 1,4 procent, om in 2024 te stijgen naar 2,1 en in 2025 naar 2,2 procent. Deze stijging is terug te vinden bij de algemene ziekenhuizen. Bij de UMC’s bleef het EBT in 2025 gelijk aan dat van 2024 en bij de categorale ziekenhuizen was in 2025 juist een daling te zien.
4.2.1 Ontwikkeling van het gemiddelde resultaat (EBT) per sector, 2021-2025*
* Voorlopige cijfers
2021 2022 2023 2024 2025 Algemene ziekenhuizen 1,6 1,3 1,2 1,9 2,0 Geestelijke gezondheidszorg 3,5 1,0 3,0 3,5 2,7 Gehandicapten zorg 5,5 5,8 3,8 8,2 8,6 Verpleging en verzorging 3,6 1,7 1,4 4,3 4,0 Thuiszorg 4,4 2,2 3,9 5,6 3,8 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
4.3 Weerstandsvermogen
In dit rapport onderscheiden we twee benaderingen voor solvabiliteit. In de zorg wordt de solvabiliteit veelal berekend door het eigen vermogen te delen door de totale bedrijfsopbrengsten. Deze maat, aangeduid met weerstandsvermogen, geeft een indicatie van de relatieve omvang van de financiële buffer.
4.3.1 Ontwikkeling van het gemiddelde weerstandsvermogen per sector, 2021-2025*
* Voorlopige cijfers
2021 2022 2023 2024 2025 Algemene ziekenhuizen 26,6 27,3 26,7 26,8 27,5 Geestelijke gezondheidszorg 23,9 22,3 20,6 20,5 22,2 Gehandicapten zorg 32,3 33,2 31,1 29,0 28,1 Verpleging en verzorging 34,8 33,2 33,9 30,5 32,2 Thuiszorg 11,8 11,9 13,5 15,4 13,7 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
Het (ongewogen) gemiddelde weerstandsvermogen van de totale zorgsector is van 2024 naar 2025 nagenoeg gelijk gebleven met respectievelijk 25,0 en 25,1 procent (zie tabel 7.2.3 en 7.2.4 van de tabellenbijlage). Het weerstandsvermogen van de cure-sector stijgt tevens licht van 27,7 procent in 2024 naar 28,4 procent in 2025.
Het (ongewogen) gemiddelde weerstandsvermogen voor de care-sector kent een zelfde ontwikkeling van 24,8 procent in 2024 naar 24,9 procent in 2025. Hierbinnen zien we voor de sectoren geestelijke gezondheidszorg en thuiszorg een stijging van het weerstandsvermogen en voor de gehandicaptenzorg en verpleging en verzorging een daling.
4.4 Solvabiliteit
De tweede manier om solvabiliteit te berekenen is door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Dit geeft aan in welke mate een onderneming op een bepaald moment in staat is om aan haar totale verplichtingen te voldoen. Dit is de definitie die het meest gangbaar is in de bedrijfseconomie en daarom aangeduid wordt met solvabiliteit.
4.4.1 Ontwikkeling van de gemiddelde solvabiliteit per sector, 2021-2025*
* Voorlopige cijfers
2021 2022 2023 2024 2025 Algemene ziekenhuizen 33,5 34,2 34,8 36,3 37,8 Geestelijke gezondheidszorg 41,0 37,1 38,9 40,7 40,9 Gehandicapten zorg 47,3 47,0 45,0 47,4 47,9 Verpleging en verzorging 42,7 39,3 41,4 41,8 45,3 Thuiszorg 28,2 23,3 28,5 31,1 30,1 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
De (ongewogen) gemiddelde solvabiliteit in de totale zorgsector is gestegen tussen 2024 en 2025 (zie ook tabellen 7.2.5 en 7.2.6 van de tabellenbijlage). Op de thuiszorg na is bij alle sectoren een stijging zichtbaar tussen 2024 en 2025. Binnen de cure-sector loopt de solvabiliteit in 2025 uiteen van 37,8 procent bij algemene ziekenhuizen tot 41,1 procent bij de categorale ziekenhuizen. De gemiddelde solvabiliteit in de totale cure-sector is de afgelopen vijf jaar gegroeid van 34,3 procent in 2021 tot 38,5 procent in 2025. In de care-sector daalde de (ongewogen) solvabiliteit van 40,5 procent in 2021 naar 37,9 procent in 2022. Vervolgens kent de solvabiliteit een stijgende trend tot 41,8 procent in 2025.
4.5 Current ratio
Het kengetal current ratio is een maat voor de liquiditeit van een onderneming. De current ratio wordt berekend door de vlottende activa te delen door de kortlopende schulden. Dit geeft aan in welke mate een onderneming op een bepaald moment in staat is om aan haar directe verplichtingen te voldoen. Een waarde boven de 100 betekent dat een onderneming de kortlopende verplichtingen kan betalen.
4.5.1 Ontwikkeling van de gemiddelde current ratio per sector, 2021-2025*
* Voorlopige cijfers
2021 2022 2023 2024 2025 Algemene ziekenhuizen 127,4 129,0 128,7 133,5 136,6 Geestelijke gezondheidszorg 209,5 196,5 197,2 198,9 203,4 Gehandicapten zorg 241,8 241,8 209,6 253,0 239,2 Verpleging en verzorging 207,1 190,3 181,1 187,1 212,6 Thuiszorg 198,4 190,5 211,8 219,7 209,4 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
Alle sectoren hebben in 2025 een (ongewogen) gemiddelde current ratio van ruim boven de 100 procent, bij de care-sector is de gemiddelde current ratio zelfs meer dan 200 procent (zie ook tabellen 7.2.7 en 7.2.8 van de tabellenbijlage). De gemiddelde ratio binnen de care-instellingen is nagenoeg gelijk gebleven met 220,5 procent in 2024 en 220,6 procent in 2025. De instellingen binnen de gehandicaptenzorg hebben in 2025 gemiddeld de hoogste current ratio, namelijk 239,2 procent. De cure-sector kent een stijging van de current ratio ten opzichte van 2024, van 136,9 procent naar 140,9 procent in 2025. De algemene ziekenhuizen hebben gemiddeld de laagste ratio, namelijk 136,6 procent in 2025.
4.6 Omloopsnelheid kapitaal
Het kengetal omloopsnelheid kapitaal is een maat voor de kapitaalsintensiteit. De omloopsnelheid kapitaal wordt berekend door de bedrijfsopbrengsten te delen door de totale activa. Dit geeft de verhouding tussen de omzet en het geïnvesteerd vermogen in een jaar weer. Hoe hoger de omloopsnelheid kapitaal hoe lager de kapitaalsintensiteit.
4.6.1 Ontwikkeling van de gemiddelde omloopsnelheid kapitaal per sector, 2021-2025*
* Voorlopige cijfers
2021 2022 2023 2024 2025 Algemene ziekenhuizen 127,0 126,7 132,0 137,8 139,9 Geestelijke gezondheidszorg 241,9 249,4 265,7 269,1 275,0 Gehandicapten zorg 236,6 231,6 248,4 309,6 350,5 Verpleging en verzorging 178,0 189,5 179,0 245,0 244,8 Thuiszorg 367,1 361,3 378,6 400,2 408,7 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
De sectoren verschillen sterk in hun (ongewogen) gemiddelde omloopsnelheid kapitaal. De cure-sector heeft een lagere omloopsnelheid dan de care-sector (138,7 procent versus 329,4 procent in 2025), omdat de cure-sector relatief veel vastgoed en apparatuur gebruikt en daardoor een hoge kapitaalsintensiteit heeft (zie ook tabellen 7.2.9 en 7.2.10 van de tabellenbijlage). De UMC’s hebben daarom ook gemiddeld de laagste omloopsnelheid kapitaal, namelijk 125,4 procent in 2025. De thuiszorginstellingen hebben in 2025 gemiddeld de hoogste omloopsnelheid kapitaal, namelijk 408,7 procent. Dit komt doordat thuiszorginstellingen een lager aandeel vastgoed hebben dan andere instellingen. De (ongewogen) gemiddelde omloopsnelheid kapitaal in de totale zorgsector nam sinds 2021 toe, van 237,4 procent in 2021, tot 318,1 procent in 2025.
5 Bedrijfskosten en personeelsomvang van care-instellingen
In dit hoofdstuk worden de kosten van care-instellingen over de periode 2021–2025 gerelateerd aan de personeelsformatie. De personeelsformatie wordt hierbij uitgedrukt in ‘arbeidsjaren’. Een arbeidsjaar is een maat voor het arbeidsvolume dat wordt berekend door alle banen (voltijd en deeltijd) in een jaar om te rekenen naar voltijdequivalenten (vte).
De bron voor ‘arbeidsjaren’ is de Polisadministratie van de Belastingdienst en het UWV. Voor de kengetallen bedrijfskosten per arbeidsjaar worden de bedragen gecorrigeerd voor inflatie naar het prijspeil van 20252).
In tabel 7.3.5 van de tabellenbijlage staat een compleet beeld met kernvariabelen uit de care-sector.
5.1 Bedrijfskosten per arbeidsjaar
In tabel 7.3.1 van de tabellenbijlage is de verdeling gegeven van de totale bedrijfskosten per arbeidsjaar per verslagjaar in decielen, gecorrigeerd voor inflatie naar het prijspeil van 2025. In de opvolgende tabellen zijn de bedrijfskosten nader gespecificeerd. In tabel 7.3.2 van de tabellenbijlage zijn de arbeidskosten per arbeidsjaar weergegeven, in tabel 7.3.3 van de tabellenbijlage de overige bedrijfskosten en in tabel 7.3.4 van de tabellenbijlage de onderhouds- en energiekosten.
Figuur 5.1.1 laat zien dat de hoogste mediane bedrijfskosten per arbeidsjaar, op prijspeil 2025, zichtbaar zijn bij de sector geestelijke gezondheidszorg en de laagste waarden bij de thuiszorginstellingen. In alle sectoren nemen de mediane bedrijfskosten per arbeidsjaar in 2025 toe ten opzichte van 2024.
5.1.1 Ontwikkeling van de mediane bedrijfskosten per arbeidsjaar per sector, 2021-2025*
x 1 000 euro
* Voorlopige cijfers
2021 2022 2023 2024 2025 Totaal Care (incl. GGZ-Zvw) 98,9 94,2 97,0 100,5 101,8 Geestelijke gezondheidszorg 110,7 108,4 110,9 118,3 118,9 Gehandicapten zorg 101,9 97,5 101,1 105,6 107,5 Verpleging en verzorging 96,9 92,5 96,0 98,4 98,7 Thuiszorg 86,4 80,8 80,6 87,3 92,1 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
De spreiding van de bedrijfskosten per arbeidsjaar binnen de care-sectoren is het grootst bij thuiszorginstellingen. Bij de thuiszorginstellingen heeft tien procent minder dan 61.821 euro bedrijfskosten per arbeidsjaar in 2025. Aan de andere kant heeft ook tien procent van de thuiszorginstellingen meer dan 217.417 euro bedrijfskosten per arbeidsjaar (zie ook tabel 7.3.1 van de tabellenbijlage). Enkele thuiszorginstellingen hebben relatief weinig personeel in loondienst en relatief veel ingehuurd personeel. Hierdoor zijn de (overige) bedrijfskosten per arbeidsjaar voor deze instellingen erg hoog. Voor de sector V&V is de spreiding van de bedrijfskosten per arbeidsjaar het kleinst, daar heeft tachtig procent van de instellingen tussen de 84.530 euro en 120.019 euro bedrijfskosten per arbeidsjaar in 2025.
5.1.2 Spreiding van de bedrijfskosten per arbeidsjaar per sector, 2025*
x 1 000 euro
* Voorlopige cijfers
1e deciel 2e deciel 5e deciel 8e deciel 9e deciel Totaal Care (incl. GGZ-Zvw) 73,9 85,3 101,8 125,8 151,1 77,2 Geestelijke gezondheids zorg 85,5 102,7 118,9 132,2 159,3 73,8 Gehandicapten zorg 83,9 90,7 107,5 132,1 161,8 77,9 Verpleging en verzorging 84,5 89,2 98,7 109,2 120,0 35,5 Thuiszorg 61,8 69,4 92,1 131,7 217,4 155,6 Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
2) CBS StatLine Consumentenprijzen; prijsindex 2015=100.
6 Conclusie
Benchmarkgegevens zijn nuttig bij het beoordelen van de financiële prestaties van individuele zorginstellingen. Naast de gemiddelde waarden per sector wordt ook de spreiding weergegeven. Dit maakt het tevens mogelijk om de zorgsectoren met elkaar te vergelijken.
Voor de kengetallen resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT), weerstandsvermogen, solvabiliteit en current ratio is de ontwikkeling in de afgelopen vijf verslagjaren weergegeven.
Het (ongewogen) gemiddelde resultaat gewone bedrijfsvoering van zorginstellingen daalde in 2025 naar 5,3 procent. Voor de verschillende sectoren was de ontwikkeling echter niet gelijk. Voor de cure-sector is een geringe stijging zichtbaar van 2024 op 2025 van 2,1 naar 2,2 procent. Voor de care-sector is juist een daling zichtbaar van 2024 op 2025 van 6,0 naar 5,5 procent. Binnen de care-sector was alleen bij de sector gehandicaptenzorg een stijgende trend te zien in 2025
We onderscheiden twee benaderingen van de solvabiliteit van instellingen. Solvabiliteit wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Op de thuiszorg na neemt dit bij alle sectoren toe. In de zorg wordt echter meer gebruik gemaakt van het weerstandvermogen. Bij het weerstandsvermogen wordt het eigen vermogen gedeeld door de totale bedrijfsopbrengsten. Het (ongewogen) gemiddelde weerstandsvermogen van de totale zorgsector is van 2024 naar 2025 nagenoeg gelijk gebleven met respectievelijk 25,0 en 25,1 procent.
Alle sectoren hebben een current ratio van ruim boven de 100 procent, waarmee zij in staat zijn om de kortlopende verplichtingen te betalen. De instellingen in de care-sector hebben gemiddeld een hogere current ratio dan de instellingen in de cure-sector. Dit geldt ook voor de omloopsnelheid kapitaal.
In alle care-sectoren nemen de mediane bedrijfskosten per arbeidsjaar in 2025 toe ten opzichte van 2024. De spreiding van de bedrijfskosten per arbeidsjaar is wederom het grootst bij thuiszorginstellingen.
7 Tabellenbijlage
De tabellenbijlage is als Excel bestand te vinden op de doorverwijspagina van deze publicatie en bevat onderstaande tabellen.
7.1 Tabellen bij hoofdstuk 3
Tabel 7.1.1 Grenswaarden resultaten voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2025*
Tabel 7.1.2 Grenswaarden resultaten voor de Care-sector, 2025*
Tabel 7.1.3 Grenswaarden rendement voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2025*
Tabel 7.1.4 Grenswaarden rendement voor de Care-sector, 2025*
Tabel 7.1.5 Grenswaarden ratio’s voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2025*
Tabel 7.1.6 Grenswaarden ratio’s voor de Care-sector, 2025*
7.2 Tabellen bij hoofdstuk 4
Tabel 7.2.1 Grenswaarden resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT) voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.2 Grenswaarden resultaat gewone bedrijfsvoering (EBT) voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.3 Grenswaarden weerstandsvermogen voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.4 Grenswaarden weerstandsvermogen voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.5 Grenswaarden solvabiliteit voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.6 Grenswaarden solvabiliteit voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.7 Grenswaarden current ratio voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.8 Grenswaarden current ratio voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.9 Grenswaarden omloopsnelheid kapitaal voor de Totale zorg en de Cure-sector, 2021-2025*
Tabel 7.2.10 Grenswaarden omloopsnelheid kapitaal voor de Care-sector, 2021-2025*
7.3 Tabellen bij hoofdstuk 5
Tabel 7.3.1 Grenswaarden bedrijfskosten per arbeidsjaar voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.3.2 Grenswaarden arbeidskosten per arbeidsjaar voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.3.3 Grenswaarden overige bedrijfskosten per arbeidsjaar voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.3.4 Grenswaarden onderhoud- en energiekosten per arbeidsjaar voor de Care-sector, 2021-2025*
Tabel 7.3.5 Kerncijfers zorginstellingen in de Care-sector, 2021-2025*
8 Literatuur en bronnen
Financiële kengetallen zorginstellingen 2009
Financiële kengetallen zorginstellingen 2010
Financiële kengetallen zorginstellingen 2011
Financiële kengetallen zorginstellingen 2012
Financiële kengetallen zorginstellingen 2013
Financiële kengetallen zorginstellingen 2014
Financiële kengetallen zorginstellingen 2015
Financiële kengetallen zorginstellingen 2016
Financiële kengetallen zorginstellingen 2017
Financiële kengetallen zorginstellingen 2018
Financiële kengetallen zorginstellingen 2019
Financiële kengetallen zorginstellingen 2020
Financiële kengetallen zorginstellingen 2021
Financiële kengetallen zorginstellingen 2022
Financiële kengetallen zorginstellingen 2023
Financiële kengetallen zorginstellingen 2024
Door CBS geaggregeerde statistieken zorginstellingen o.b.v. DigiMV-data (2006 t/m 2014)
Door CBS geaggregeerde statistieken zorginstellingen o.b.v. DigiMV-data (vanaf 2015)
9 Begrippenlijst
Afschrijvingen op vaste activa – De waardevermindering van duurzame productiemiddelen, zoals machines, gebouwen, vervoermiddelen en software, als gevolg van normale slijtage en voorzienbare economische veroudering.
Algemene kosten – Kosten van administratie, communicatie, algemeen beheer, verzekeringen en belastingen en dergelijke.
Andere bedrijfskosten – Alle niet eerder genoemde bedrijfskosten. Exclusief personeelskosten, afschrijvingen, kosten voeding, andere hotelmatige kosten, algemene kosten, cliënt-/bewonergebonden kosten, terrein en gebouw gebonden kosten en huur/leasing van kapitaalgoederen.
Arbeidsjaar – Maat voor het arbeidsvolume die wordt berekend door alle banen (voltijd en deeltijd) in een jaar om te rekenen naar voltijdequivalenten (vte).
Cliënt- en bewonersgebonden kosten – Kosten van onderzoek, behandeling (inclusief medicijnen), verpleging, verzorging, instrumentarium en apparatuur. Exclusief personeelskosten.
Effecten – Beleggingen die op korte termijn in liquide middelen zijn om te zetten en niet bedoeld zijn als deelneming of om invloed uit te oefenen.
Eigen vermogen – Totaal activa minus vreemd vermogen.
Financieel resultaat – De financiële baten minus de financiële lasten. De baten bestaan uit rentebaten, baten uit deelnemingen, ontvangen dividenden, winst op beleggingen en overige financiële baten. De lasten omvatten de rentelasten, de kosten van leningen, het verlies op deelnemingen en het verlies op beleggingen.
Financiële vaste activa – Vaste activa die betrekking hebben op financiële kapitaalgoederen zoals deelnemingen in andere ondernemingen, beleggingen in vastgoed of effecten, hypotheken, leningen op schuldbekentenis, bancaire kredietverlening en zaken als vorderingen die op lange termijn aan derden (anders dan uit hoofde van een kapitaaldeelneming) ter beschikking zijn gesteld.
Financieringsverschil – Het financieringsverschil is het geaccumuleerde verschil tussen het wettelijk vastgestelde jaarlijkse budget voor AWBZ- en Zvw-zorg en de daarop ontvangen vergoedingen. In het geval van een negatief financieringsverschil (oftewel meer ontvangen dan volgens het budget vastgesteld) is sprake van een schuld genaamd ‘financieringsoverschot’. In het geval van een positief financieringsverschil (oftewel minder ontvangen dan volgens het budget vastgesteld) is sprake van een vordering genaamd ‘financieringstekort’.
Immateriële vaste activa – Vaste activa die betrekking hebben op niet-tastbare kapitaalgoederen zoals concessies, vergunningen, octrooien, patenten en goodwill.
Kortlopende schulden – Verplichtingen die in het komende boekjaar moeten worden nagekomen (exclusief schulden uit hoofde van bekostiging).
Kortlopende vorderingen – Vorderingen met een (resterende) looptijd van hoogstens een jaar. Exclusief financieringstekort, kortlopende effecten en liquide middelen.
Kosten uitzendkrachten en overige inleen – Betalingen voor stagiaires, uitzendkrachten en overig ingehuurd personeel. Exclusief vergoedingen (zoals de zogenaamde lumpsum) voor vrijgevestigde medische specialisten praktijk houdend in algemene en categorale ziekenhuizen.
Liquide middelen – Chartaal geld en girale en overige deposito’s.
Materiële vaste activa – Vaste activa die betrekking hebben op tastbare kapitaalgoederen zoals gebouwen, terreinen en machines.
Onderhanden werk u.h.v. DBC’s – Onderhanden werk (OHW), oftewel nog niet voltooide productie, uit hoofde van nog niet afgesloten DiagnoseBehandelCombinaties (DBC’s) en DBC-zorgproducten voor medisch specialistische zorg, GGZ en geriatrische revalidatiezorg. Ontvangen middelen die samenhangen met voorschotten of andere OHW-financiering worden op deze balanspost in mindering gebracht. Daarnaast worden te verwachten mogelijke winsten en verliezen die betrekking hebben op het OHW verrekend.
Onderhoud- en energiekosten – Energiekosten en onderhoudskosten van terreinen, gebouwen en installaties. Inclusief dotaties aan onderhoudsvoorzieningen.
Overige bedrijfskosten – Het totaal van betalingen voor stagiaires, uitzendkrachten en overig ingehuurd personeel, overige personeelskosten, kosten van voeding, andere hotelmatige kosten, algemene kosten, cliënt-/bewonergebonden kosten, terrein en gebouw gebonden kosten en niet eerder genoemde overige bedrijfskosten.
Overige personeelskosten – Kosten van werving en selectie, opleiding, kleding, kinderopvang en dergelijke voor personeel.
Resultaat voor belastingen – De som van het bedrijfsresultaat, financieel resultaat en saldo buitengewone baten/lasten.
Totaal activa – Totaal van alle bezittingen.
Totaal arbeidskosten – Totaal van de bruto lonen en salarissen van werknemers en de ten laste van de werkgevers komende sociale premies.
Totale bedrijfsopbrengsten – De opbrengsten uit de eigenlijke bedrijfsvoering, i.c. de verkopen van goederen en diensten, alsmede de waarde van voorraadmutaties, geactiveerde productie voor het eigen bedrijf, subsidies en schade-uitkeringen.
Totaal niet eerder genoemde bedrijfskosten – Overige niet eerder genoemde bedrijfskosten. Som van kosten van voeding, andere hotelmatige kosten, algemene kosten, cliënt-/bewonergebonden kosten, terrein- en gebouwgebonden kosten, huur/leasing kapitaalgoederen en andere bedrijfskosten. Exclusief financiële en buitengewone lasten.
Voeding- en hotelmatige kosten – Behalve de kosten van maaltijdverstrekkingen (voeding) zijn er andere hotelmatige kosten zoals kosten van huishouding, linnenvoorziening en vervoer van cliënten.
Voorraden – Geproduceerde activa bestaande uit goederen en diensten die zijn ontstaan in de lopende of in een eerdere periode en die worden aangehouden voor verkoop, gebruik in het productieproces of voor ander gebruik in de toekomst.
10 Afkortingen
AWBZ – Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten – Tot 2015 de wettelijke verzekering voor de kosten van langdurige zorg aan mensen met een ernstige beperking door ouderdom, een chronische ziekte, een handicap of langdurige psychische problemen. Iedereen die in Nederland woonde of werkte, was automatisch verzekerd voor deze zorg. Vanaf 2015 wordt de voormalige AWBZ-zorg gefinancierd uit andere wetten: de Wet langdurige zorg (Wlz), Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Zorgverzekeringswet (Zvw) en Jeugdwet.
CIBG – Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg. Het CIBG is een uitvoeringsorganisatie van het ministerie van VWS. De organisatie startte in 1995 en is sinds 2003 een zelfstandige uitvoeringsorganisatie.
GGZ – Geestelijke gezondheidszorg (inclusief verslavingszorg) – Psychiatrische ziekenhuizen, Riagg’s, RIBW’s en geïntegreerde instellingen. Vanaf 2015 wordt uitsluitend de populatie GGZ met overnachting gevolgd.
GHZ – Gehandicaptenzorg – Dagverblijven en tehuizen.
NZa – Nederlandse Zorgautoriteit.
SBI – StandaardBedrijfsIndeling – De SBI is gebaseerd op de indeling van de Europese Unie (Nomenclature statistique des activités économiques dans la Communauté Européenne, afgekort: NACE) en op die van de Verenigde Naties (International Standard Industrial Classification of All Economic Activities, afgekort: ISIC). Deze indelingen worden ongeveer eens in de 15 jaar geactualiseerd. De structuur van de SBI bestaat uit vijf cijfers, waarbij de eerste vier cijfers, op een aantal uitzonderingen na, gelijk zijn aan de NACE. Op het niveau van de afdelingen, aangegeven door twee cijfers, komen SBI en NACE overeen met de ISIC. In dit rapport zijn cijfers overeenkomstig de SBI 2008.
UMC – Universitair Medisch Centrum.
VVT – Verpleging, Verzorging en Thuiszorg – Concerns zijn ten behoeve van dit onderzoek in de sector Thuiszorg (T) geplaatst o.b.v. SBI en wanneer het zwaartepunt van de Wlz-declaraties van het concern ligt bij thuiszorg. De overige concerns zijn toegerekend aan de sector V&V.
VWS – Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
V&V – Verpleging en Verzorging.
Wlz – Wet langdurige zorg – Wettelijke verzekering voor de kosten van langdurige zorg en verblijf voor kwetsbare ouderen en mensen met een beperking. Het gaat om personen die blijvend 24 uur per dag zorg in de nabijheid en/of permanent toezicht nodig hebben. De Wlz verving per 1 januari 2015 de AWBZ.
ZKH – Ziekenhuizen; Academische, algemene en categorale ziekenhuizen en revalidatieinstellingen.
Zvw – Zorgverzekeringswet – Wet die een verplichte basisverzekering regelt voor kortdurende, op genezing gerichte zorg voor iedereen die rechtmatig in Nederland woont of hier loon- of inkomstenbelasting betaalt. Deze wet is op 1 januari 2006 in werking getreden en vervangt o.a. de Ziekenfondswet (ZFW).